Geleceğin Plastikleri Bölüm 5 - Biyolojik Olarak Ayrışabilir ve Kompostlanabilir Plastikler

Tek kullanımlık plastikler, kesinlikle günümüzün katı atık krizinin birçok önemli nedeni arasında yer almaktadır. Kısa bir süre kullanılsalar da, çöp depolama alanlarında hızlı bir şekilde birikmelerinden dolayı büyük zararlar yaratırlar.
Lego blokları veya yeniden kullanılabilir bir su şişesi gibi dayanıklı oyuncakların faydalı ömrü birçok yıl olabilirken, şeker ambalajı ve plastik bardak gibi diğer materyallerin zaman aralığı sadece dakikalar olabilir.
Yaşam döngüsünü tamamlamış plastikler çöp depolama alanlarında birikmeye devam etmekte, bu da hem yönetim sorunlarına hem de çevresel hasara neden olmaktadır. Bugün, plastikler çöp depolama alanlarındaki toplam atığın yüzde 25'ine kadarını oluşturmakta ve bu plastiklerin çoğunun ayrışması on yıllar veya daha fazla zaman almaktadır.
Son zamanlarda daha yeşil, daha çevre dostu plastikler hakkında pek çok tartışma yapılmakta ve biyoplastikler, biyomateryal ve biyolojik temelli katkı maddeleri arasında oldukça kafa karışıklığı yaşanmaktadır. İsimlerine bakılırsa, hepsi biyolojik olarak ayrışabilir olduğu düşünülebilir (gerçekten hepsi ayrışabilir, sadece bunun ne kadar kolay yapılacağı meselesidir).
Bazı materyaller saatlerde ayrışırken, bazıları yüzyıllar almaktadır. Burada odaklandığımız, kompostlanabilir ve ayrışabilir olacak şekilde tasarlanmış plastikleridir.
Kompostlanabilir Plastikler ile Biyolojik Olarak Ayrışabilir Plastikler Arasındaki Fark Nedir?
Tüm kompostlanabilir plastikler biyolojik olarak ayrışabilir, ancak tüm biyolojik olarak ayrışabilir plastikler kompostlanabilir değildir. Bunu açıklayalım.
Biyolojik olarak ayrışabilir maddeler ortamda parçalanan ve ayrışan herhangi bir materyali ifade ederken, kompostlanabilir maddeler ortama geri dönen belirli organik maddelerden oluşur.
Kompostlanabilir plastikler, sıkı bir kontrol altında ve tipik olarak kapalı bir ortamda mikroorganizmalar tarafından ayrıştırılabilen doğal materyallerden yapılır. Bu kontrol edilen koşullar altında, ısı, kompostlama zamanı ve enzim kombinasyonları standartlaştırılmış ve sıkı bir şekilde düzenlenmiştir.
Biyolojik olarak ayrışabilir plastikler, mısır, patates, selüloz veya şeker kamışı gibi doğal materyallerden yapılmıştır ve bu materyaller daha sonra ürünün yaşam döngüsü içinde tahmini bir zaman aralığında biyolojik olarak ayrışacak plastik ürünler üretmek için kullanılabilen polimerlere işlenmektedir. Bunlar çeşitli ortamlarda (toprak, deniz ve hatta hava) bakteri ve diğer yaygın yöntemler tarafından ayrıştırılabilir.
Kompostlama yalnızca mümkün olan bir biyolojik ayrışma ortamıdır. Bu makalede Kompostlanabilir Plastikleri dahil ettik çünkü araştırmalar, kompostlamanın (ve daha spesifik olarak, endüstriyel kompostlamanın) mühendislik yoluyla oluşturulmuş biyoplastiklerin ekosistemimize geri dönüş için en etkili ve eksiksiz yöntem olduğunu göstermektedir.
Bunu daha da kafa karıştırıcı hale getirmek gerekirse, "biyolojik olarak ayrışabilir" terimi çoğu zaman biraz belirsizdir. Biyolojik ayrışma, mikroorganizmalar tarafından yapılan mineralizasyonun bir alt kümesi olup, birincil olarak CO2, H2O ve CH4'ün orijinal moleküllere geri dönüşünü ifade eder ve bunlar aerobik veya anaerobik ayrışmanın nihai ürünleridir.
Bazı durumlarda, ayrışma koşulları çoğu zaman katı (yüksek sıcaklıklar, uç pH değerleri) veya çevresel olarak gerçekçi değildir (izole ve zenginleştirilmiş mikroorganizma/enzimler). Laboratuvar ile biyolojik ayrışmanın gerçekleştiği ortam arasındaki boşluk bazen çok geniş olabilir. Alan koşullarından laboratuvara mikrobiyel ekoloji, popülasyon, çeşitlilik ve dinamiklerin replikasyonu muazzam bir görevdir.
Şimdi açık olalım, kompostlanabilir plastikler kesinlikle düzenli plastikten daha çevre dostu olur. Bunun nedeni temel olarak, ayrıştığında daha az toksik madde yaratmaları ve onları yapmak için yenilenemez kaynakları çok fazla kullanmamalarıdır. Ayrıca, üretim süreci tipik olarak daha az enerji yoğun olduğu için, düzenli plastikten daha düşük bir karbon ayak izine sahiptirler.
Biyolojik olarak ayrışabilir plastikler söz konusu olduğunda, adından da anlaşılacağı üzere, ayrışan ürünün toprak veya su mikroorganizmalarının gıda kaynağı olarak tam olarak emilmesi yoluyla karbonun ekosistemlere güvenli bir şekilde geri dönüşünü sağlarlar.
Ancak, ticari olarak bir on yıldan fazla bir süre mevcut olmasına rağmen, bu plastikler yine de fosil yakıta dayalı emtia plastiklerinin talebinin yerini almaktan uzak durumdadır.
Plastik Kompostlamanın Faydaları ve Dezavantajları Nedir?
Kompostlanabilir ve biyolojik olarak ayrışabilir plastikler kesinlikle plastiklerin geleceğinde bir yere sahip olmaktadır. Bununla birlikte, yanıtlanmayan kritik sorunlar biyolojik olarak ayrışabilir plastiklerin ilerleme hızını engellemiştir. Birkaç on yıldır ticari olarak mevcut olmasına rağmen, bu niş pazar yüksek fiyatlar, düşük performans, endüstriyel altyapı eksikliği ve tutarsız kalite standartları gibi çeşitli zorluklar ile karşı karşıyadır.
Biyolojik olarak ayrışabilir plastikler, kontrol edilen atık yönetimi ortamında mineralize olmak üzere tasarlanmıştır. Ancak, yer çöp, uygun olmayan bir şekilde atılan malzeme miktarları veya türlerini tahmin etmenin mükemmel bir yolu olmayan kontrol edilmemiş bir olaydır. Ayrıca, çevrede artan mikro plastikler konusunda bir endişe vardır. Bazı çalışmalar, biyolojik olarak ayrışabilir plastiklerin daha hızlı oranda mikro plastikler üretebildiğini göstermektedir.
İçecek şişeleri ve diğer plastik ambalaj türleri gibi günlük eşyaları ve yapay tekstilleri içeren daha büyük plastik atıklar, kara kaynaklı yerlerden okyanuslarımıza göç etmektedir. Atık toplama sistemlerimizde yapılan herhangi bir iyileştirme ne olursa olsun, plastiklerin çevreye sızması kaçınılmazdır.
Mevcut biyolojik olarak ayrışabilir ürünler, çevreye sızdıkları veya ideal olmayan bir şekilde atıldıklarında (örneğin, sera gazı emisyonlarının kontrol edilmediği bir çöp depolama alanında) ekosisteme tamamen geri dönme hedeflerine ulaşmayabilir.
Bu, biyolojik olarak ayrışabilir plastikleri açısından büyük bir sorundur çünkü standartlar, onların çevre için güvenli bir şekilde ayrışmasını sağlayan belirli bir protokol belirlemektedir. Bu, kompostlama süreçlerinin sıkı bir şekilde kontrol edilmesi gerektiği anlamına gelmektedir.
Biyolojik Ayrışabilirlik için Standartlar ve Testler Nedir?
Plastik biyolojik ayrışabilirliği için standartlar oluşturulmakta olup, tahmin edebileceğiniz gibi, bu kadar çok değişken ile başa çıkarken uyumlandırılmış sertifikasyon süreçlerine karar vermek, hareketli bir hedefe takılmaya çalışmak gibi olabilir!
ASTM D6400 (Avrupa EN 13432'nin Kuzey Amerika eşdeğeri), biyolojik olarak ayrışabilir/kompostlanabilir ürünlerin belirli bir zaman çerçevesinde kompostlama ortamında tamamen ayrışması ve arkasında zararlı kalıntı bırakmaması gerektiğini belirtir. ASTM D6400'ü geçmek ve "kompostlanabilir" olarak kabul edilmek için bir materyalin gereksinimi, materyaldeki karbonun yüzde 90 veya daha fazlasının karbon dioksit (CO2)'ye dönüşmesine ulaşması veya bunu aşmasıdır.
ASTM D6400 ayrıca, bu plastiklerin etiketlenmesinin bunların belediye veya endüstriyel tesislerde aerobik olarak kompostlanmak üzere tasarlandığını açıkça belirtmesini ve sertifikasyonun bu kurallara uyulmasına bağlı olduğunu gerektirir.
Önemli bir yön, test ortamını belirtme gerekliliğidir. Çünkü hem biyolojik ayrışabilirlik seviyesi hem de oranı bir ortamdan diğerine farklı olabilir. Örneğin, yaygın olarak bilinen endüstriyel olarak kompostlanabilir bir plastik olan polilaktik asit (PLA), anaerobik çöp depolama alanı veya toprak ortamında çok sınırlı ayrışma gösterir ve endüstriyel ortamda kompostlanması en iyisidir.
Bu ürünlerin ayrıntılı analizinden daha ileri içgörüler elde edilebilir:
- Tüm mümkün biyolojik ayrışma ortamları arasında, endüstriyel kompost ortamı, marka sahipleri arasında en yaygın olanıdır çünkü mevcut organik atık yönetimi sistemlerine kolaylıkla entegre edilebilir ve plastik ayrışması için en agresif ortamdır.
- Genel olarak, mikrobiyel çeşitlilik ve biyolojik ayrışma oranı açısından: endüstriyel kompostlama > ev kompostlaması > toprak > su > deniz. Her ortam türü için sertifikalı ürünlerin sayısı, bu gözlemi dolaylı olarak doğrular.
- Bir ürünün boyutu (örneğin - bir şişenin kalınlığı), sertifikasyon belirlenirken kritik bir faktördür. Şaşırtıcı olmayan bir şekilde, maddenin kalınlığı ne kadar büyük olursa, ortamda bozunması ve biyolojik ayrışması o kadar uzun süre alır.
- Polilaktik Asit veya PLA, yalnızca endüstriyel kompostlama ortamında sertifikalandırılmıştır.
- Poli Hidroksi Alkanoyatlar veya PHAs, nişasta ve selüloz veya selüloz türevleri, toprak gibi çok daha geniş bir ortam yelpazesi için sertifikalandırılmıştır.
- Deniz ortamı için herhangi bir biyolojik olarak ayrışabilir plastik için kabul edilebilir test standartları mevcut değildir, bu da bu yöntemi yakın zamanda yaygın olarak benimsenme olasılığının en az olduğu anlamına gelir, hatta plastik atıklarının büyük bir kısmı okyanuslarımızda yaşamaktadır.
Biyolojik olarak ayrışabilir bir plastik uygulamasının geliştirilmesi, uygulamanın performans gereksinimlerinin yaşam döngüsü sonu ayrışabilirlik gereklilikleriyle dengelenmesi gereken zorlayıcı bir görevdir. Başlıca zorluklar arasında, formülatörlerin yeni materyalleri mevcut ekipman ve süreçlerinde kullanma beklentisi ve değer zinciri genelinde sertifikasyon gereksinimlerinin anlaşılmaması yer almaktadır.
Biyolojik olarak ayrışabilir plastikler, yalnızca etkili toplama ve ayırma sistemleri uygulanırsa atık yönetimini faydalı hale getirebilir. Kapanma için ayrılmış bir yer olmadan, biyolojik olarak ayrışabilir plastikler mevcut atık yönetimi uygulamalarını olumsuz yönde etkileyebilir.
Örneğin, fiziksel olarak ayırt edilemez doğaları nedeniyle, biyolojik olarak ayrışabilir plastikler, ayrışmayan muadili ile mevcut geri dönüşüm şemasında sona erebilir ve bu da ayrışma ve çapraz kontaminasyon sorunlarını başlatabilir.
Diğer bir zorluk, bu plastiklerin doğal ayrışma döngüsüdür. Formülasyona bağlı olarak, gerekli zaman, ısı, pH seviyesi ve enzim türü değişkenlik gösterebilir, ancak standart bir döngü şöyle görünür:
Mezofilik faz (25−50 °C, pH 7−8): mezofilik bakteri ve mantarların baskın mikrobiyal tür olduğu 2−3 gün sürer.
Termofil faz (sıcaklık 60−70 °C, pH 8−10): termofil bakteri, aktinomisetler ve ısıya dayanıklı mantarların hayatta kaldığı 10−15 gün sürer.
İkinci mezofilik faz (25−50 °C, pH 7−8): mezofilik bakteri, aktinomisetler ve mantarlar tarafından hakim olmak üzere birkaç ay sürer.
Önemli bir gerçek, standart test yöntemleri tarafından getirilen 90 günlük ayrışma kriterleri (ASTM D6400 veya EN 13432), ticari kompostlama hedefleriyle her zaman uyumlu değildir. Birçok endüstriyel kompostlama tesisi, ham madde beslemesini maksimize etmek ve işletme maliyetlerini minimize etmek için 8 haftalık döngülerde (hatta 3 hafta kadar düşük!) çalışmaktadır.
Son olarak, ekolojik formülasyon, her bir bileşen için yaşam döngüsü sonu bilgisini talep etmekte ve bu ürün tasarımını ve ayrışma yeteneğini büyük ölçüde değiştirebilmektedir. Plastikler, formülasyona dahil edilen son ürün olup, bireysel polimerler genellikle güçlendiriciler (örneğin, karbon veya silika), termal stabilizatörler, plastikleştiriciler, alev geciktirici maddeler, UV stabilizatörleri, renk maddeleri, matlaştırıcı ajanlar, opaklaştırıcılar veya parlaklık katkıları gibi katkı maddeleriyle karıştırılır. Bu katkı maddeleri, olumsuz ayrışma süreçleri/döngüleri olasılığını ortaya koymaktadır.
Ambalajlama Bu Süreçte Nereye Uyuyor?
Ambalajlama, tedarik zincirinde en önemli yönlerden biridir. Sadece ürünleri korumak değil, aynı zamanda çevreyi de korumak hakkındadır. İşte bu nedenle sürdürülebilir ambalajlama daha popüler hale gelmektedir ve biyolojik olarak ayrışabilir plastikler burada iyi bir uyum sağlayabilir.
Sürdürülebilir ambalajlamanın geleceği, biyolojik olarak ayrışabilir materyallar, geri dönüştürülebilir materyallar, biyolojik temelli katkı maddeleri ve plastik kullanımının minimize edilmesi kombinasyonu olacaktır. Biyoplastiklerin kullanımı önümüzdeki yıllarda artacak ve daha da fazlası, şirketler daha az mukavva ve bunun yerine kutularında plastik veya karton kullanmaya başlayacaklardır.
Örneğin Tesco, mağazasının raflarına paket ürün koymak isteyen satıcılar için kontroller uygulamaktadır. Hem Tesco-markalı hem de isim markalı ürünler, sürdürülebilir ambalajlama standartlarını karşılaması gerekecektir. Birleşik Krallık'ta, bir tüketiciye ambalajlamanın ne kadar sürdürülebilir olduğunu söyleyen etiketleme formatları vardır. Bunlar Kırmızı (pek de sürdürülebilir olmayan veya geri dönüştürülebilir olmayan), Amber (ikame veya işlevsel alternatif mevcut değil) ile Yeşil (geri dönüştürülebilirlik ve/veya sürdürülebilir materyaller açısından tercih edilen) arasında değişmektedir. 2020'den itibaren, tüm Tesco-markalı ambalajlamanın yeniden kullanılabilir veya geri dönüştürülebilir olması gerekiyordu ve isim markaları sonunda aynı standartlara tabi tutulacak.
Diğer bazı ülkeler, ambalajlama için biyomalzemeleri ilerletmek amacıyla düzenlemelere yöneliyor. Örneğin, İtalya ve Fransa'da biyolojik olarak ayrışmayan alışveriş torbaları kullanımına getirilen yasak veya vergiler, biyolojik olarak ayrışabilir plastiklerin tüketiminde önemli bir artışa yol açmıştır. Buna karşılık, bu tür görevlendirmelerin olmadığı yerlerde biyolojik olarak ayrışabilir polimerlerin büyümesi daha yavaştır.
Çöp Plastiklerin Riski ve Etkisi
Ayrışmayan muadilleri gibi, biyolojik olarak ayrışabilir plastikler, kontrol edilen atık yönetim sistemlerinin bir parçası değilseler aynı yaşam döngüsü sonu kaderini paylaşabilirler. Ancak, bazı devam eden sorular kalır. Kompostlanabilir plastikler neden çöp depolama alanlarında sona eriyor? Biyolojik olarak ayrışabilir plastikler, sağlıklı atık yönetimi uygulamalarına bir alternatif mi desteklemektedir?
Çevredeki plastik miktarını azaltmak için, daha kolay bir şekilde ayrışmalarını sağlamanın bir yolunu bulmamız gerekir. Bu, şirketlerin plastik kullanımı hakkında negatif çağrışımlardan uzaklaşmasına yardımcı olacaktır. Yazgının bir çelişkisinde, ambalajlamalarında çok fazla plastik kullanma eğiliminde olan şirketler, kamuoyu tarafından daha fazla incelemeyle karşı karşıya kalmaktadırlar. Sürdürülebilirlik yolundaki birçok üst kuruluş, yine de en büyük plastik kirlilikleri olarak kabul edilmektedir.
Ayrıca plastik ambalajlama için ikameler bulunması gerekir, böylece bu materyale olan bağımlılığımızı azaltabiliriz ve küresel plastik pazarının yüzde 40'ı ambalajlama tarafından hakim olmak üzere, biyolojik ayrışma polimerlerinin önemli ölçüde büyüme alanı vardır. Ancak, aktarmaya çalıştığımız üzere, pazarda biyolojik olarak ayrışabilir plastiklerin daha geniş uygulanması muazzam, iç içe geçmiş zorluklar ile karşı karşıyadır.
Kompostlanabilir ve Biyolojik Olarak Ayrışabilir Plastiklerin Geleceği
Bugün Ar-Ge'de birçok farklı biyolojik olarak ayrışabilir malzeme türü vardır ve hangi materyalleri dahil edeceğimiz seçimlerimiz sadece son kullanım performansı ile ilişkili değil, aynı zamanda yaşam döngüsü sonu bertaraf ve standartlaştırdığımız endüstriyel kompostlama yöntemleriyle de ilişkilidir. Biyolojik olarak ayrışabilir plastikler bugün yaygın değildir ve üretim yöntemleri geniş ölçekli operasyonlara ulaşmaktan yıllar uzak olabilir.
Ek olarak, biyolojik ayrışabilir polimerler çoğu zaman çeşitli yönlerden petrol bazlı muadillerine kıyasla daha düşük kaliteli olarak kabul edilen ham maddelerin kaynağından türetilmektedir, bu nedenle son kullanım performansı, üreticilerin benimseceği biyolojik olarak ayrışabilir plastik türü açısından çok önemlidir.
Hemen hemen tüm üreticiler, sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda ellerinden geleni yapmak isteyebilir, ancak garantili olan, seçilen materyallerin günümüzde güvendikleri gerekli işlevselliğe ayak uydurmak zorunda kalacağıdır.
Kirlilik artmaya devam ederken, toplu karbon ayak izimizi azaltabilen bir çözüm bulmamız gerekir. Kompostlanabilir ve biyolojik olarak ayrışabilir plastikler kesinlikle bu problemin çözümleri olabilir.
Dünyayı oluşturmada bize katılın.

